ŁOKIEĆ STAW RAMIENNY KOLANO KOSTKA NADGARSTEK Znaménka, kožní defekty ... více > Hemeroidy ... více > Varixy dolních končetin ... více > Syndrom karpálního tunelu ... více > Dupuytranova kontraktura ... více > Tříselná kýla ... více >

Część ciała

KOLANO

To połączenie stawowe jest najbardziej złożonym stawem ludzkiego ciała. Jego prawidłowe funkcjonowanie jest złożone i jest wynikiem bezbłędnej koordynacji wszystkich jego niżej podanych części.  Staw kolanowy tworzy:

  • kość udowa (femur)
  • kość piszczelowa (tibia)
  • rzepka (patella)
  • łąkotka przyśrodkowa / boczna – elementy łącznikowe wpływające na prawidłową funkcję (meniscilateralis et medialis)
  • chrząstki – pokrywają powierzchnie stawowe
  • więzadła poboczne piszczelowe i strzałkowe (ligamnetum colaterale mediale et laterale)
  • krzyżowe więzadła przednie i tylne (ligamentum cruciatum anterior et posterior)

Bóle w okolicy stawu łokciowego

Wewnątrz kolana znajduje się maź stawowa (synovie), który produkuje płyn zmniejszający tarcie powierzchni stawowych i przyczynia się do odżywiania chrząstki. Łąkotki to domyślne poduszki o charakterze włóknistym, które znajdują się po bokach stykowego obszaru stawu kości piszczelowej, gdzie osiadają kłykcie kości udowej. Krótko mówiąc, łąkotki naprawdę działają jak takie poduszki, wyściełają połączenia stawowe i zapobiegają wzrostowi ciśnienia oraz kontaktowi między poszczególnymi powierzchniami stawowymi. Stabilność stawów zapewniają:

  • Stabilizatory statyczne – więzadła i łąkotki
  • Stabilizatory dynamiczne – tworzone są mięśniami stawów (zwłaszcza mięsień czworogłowy i hamstringi).

Na skutek częstych urazów miękkich struktur stawu kolanowego i wyraźnego obciążenia na stawie kolanowym często występują oznaki choroby zwyrodnieniowej (choroba zwyrodnieniowa stawów).

Główne przyczyny bólu kolana można podzielić na dwie kategorie:

  • Urazy miękkich struktur kolana (głównie mające charakter urazowy)
    • Urazy łąkotki
    • Urazy więzadeł krzyżowych
    • Urazy więzadeł bocznych
    • Urazy chrząstki
    • Bóle w okolicy rzepki
  • Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (głównie mające charakter zwyrodnieniowy)

Urazy łąkotki

Co to jest?

Łąkotki to miękka struktura tworząca obszar stykowy między kością udową / kością piszczelową.  Poprzez łąkotki wyrównywana jest niejednakowa krzywizna stykowych powierzchni stawów (tzw. niedopasowanie), zmniejszając obciążenie w stawie i tworząc rodzaj „zderzaka” podczas ruchu kolana. Pełnią również funkcję stabilizacyjną. Mają kształt półksiężyca, w kierunku do obwodu powierzchni stawowych się rozszerzają i są przymocowane do torebki stawowej. Uraz lub rozdarcie łąkotki często występuje podczas obrotu kolana w połączeniu z innym ruchem.

  • Łąkotka przyśrodkowa (meniscus medialis) jest większa, ma kształt półksiężyca, a jej rogi łączą się z polem przed i za wyniosłością międzykłykciową. Nie obejmuje całej powierzchni wewnętrznej kłykcia i pozostawia w jego środku wygłębione owalne pole. Uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej występują ze względu na mniejszy stopień ruchliwości częściej (85%).
  • Łąkotka boczna (meniscus lateralis) jest prawie okrągła. Jej przedni róg jest przyczepiony blisko więzadła krzyżowego przedniego. Obejmuje prawie całą powierzchnię kłykcia bocznego kości piszczelowej. Łąkotka boczna jest bardzo ruchliwa, a jej obrażenia występują rzadko (15%).

Jakie są objawy?

Na skutek urazu odczuwany jest silny ból, często słychać pęknięcie, wyskoczenie lub przeskoczenie,a może dojść do ugięcia kolan. Kolano może zostać zablokowane – nie można go całkowicie wyprostować. Następnie powstaje obrzęk i wysięk w stawie kolanowym.

Diagnoza

Badanie ambulatoryjne wykonane przez chirurga jest konieczne, aby postawić właściwą diagnozę. Ważne jest prawidłowe opisanie mechanizmu urazu i przejście dodatkowych badań. Na zdjęciach RTG łąkotki nie są widoczne, ale w niektórych przypadkach badanie przynosi korzyści. Badanie ultradźwiękowe łąkotki jest również korzystne, ale nie do końca wiarygodne. Najbardziej dokładną metodą badania jest rezonans magnetyczny, ale także on nie jest 100%.

Możliwości leczenia

Po wykryciu pęknięcia łąkotki obecnie standardowo wskazana jest artroskopia, podczas której zostaje usunięta uszkodzona część łąkotki. Podczas operacji usuwana jest uszkodzona część, w razie częściowego usunięcia funkcja łąkotki nie zostaje naruszona. W razie usunięcia całej łąkotki powstaje uszkodzenie jej części „buforowej” i w przyszłości może dojść do szybszego rozwoju zużycia chrząstki oraz powstania zapalenia stawów kolanowych. Badanie artroskopowe określa zakres uszkodzenia i wyeliminuje inne urazy struktur kolanowych.

 

Jeżeli łąkotka jest uszkodzona w dobrze przekrwionym obszarze, artroskopia pozwala na jej odnowienie. Po artroskopii operowana kończyna jest odciążana, obkładana lodem, pozycjonowana. Po wyciągnięciu szwów (dziesiątego dnia po operacji) rozpoczyna się kontrolowana rehabilitacja ambulatoryjna i fizykoterapia, wykonywane są ćwiczenia ruchu kolana, wzmacniany jest ruch kości udowej. Miesiąc po operacji pacjenci są w stanie normalnie chodzić, obciążenie sportowe jest dozwolone po 6 tygodniach od operacji.

Urazy więzadła krzyżowego kolana (LCA)

Co to jest?

Więzadła krzyżowe (przednie i tylne) zapewniają pasywną stabilność przednią i tylną stawu kolanowego. Ta stabilność jest aktywnie wspierana przez mięśnie ud – zginacze i prostowniki. Więzadło krzyżowe przednie (LCA) to jeden z głównych stabilizatorów stawu kolanowego, a jego uszkodzenie powoduje naruszenie stabilności kolana. Jego urazy występują znacznie częściej. W razie chronicznej niestabilności może wystąpić rozwój zmian zwyrodnieniowych.

Jakie są objawy?

Kontuzja przedniego więzadła krzyżowego występuje podczas gwałtownej abdukcji i rotacji golenia, najczęściej podczas sportów kontaktowych, narciarstwa. Pacjenci często wskazują na słyszalne pęknięcie w stawie kolanowym, wyskoczenie kolana, powstanie obrzęku i wysięku.

Diagnoza

Diagnoza urazu więzadeł krzyżowych jest stawiana poprzez ocenę mechanizmu urazu, badanie kliniczne przeprowadzone przez ortopedę, dodatkowe metody obrazowania i ewent. artroskopię stawu kolanowego.

Badania dodatkowe to zawsze zdjęcie RTG w projekcji przednio-tylnej i bocznej w celu wyeliminowania złamania w obszarze stawu kolanowego. W przypadku niejednoznacznych wyników klinicznych zalecane jest uzupełnić o badanie MRI wraz z obrazem wszystkich miękkich części kolana. Ponieważ nawet badanie MRI nie jest 100%, czasami pęknięcie przedniego więzadła krzyżowego zostaje zdiagnozowane dopiero podczas artroskopii.

Możliwości leczenia

  • Po urazie – w przypadku większego obrzęku i wysięku wykonujemy punkcję krwi z kolana, zakładamy krótkoterminową ortezę, zalecamy odciążenie na kulach w okresie obrzęku kolana, intensywne przykładanie lodu, rozpoczęcie przeciwobrzękowej fizykoterapii. Do ustąpienia obrzęków i przyspieszenia rekonwalescencji odpowiednia jest enzymoterapia.
  • Po ustąpieniu obrzęku – pacjent zostaje skierowany na rehabilitację i fizykoterapię, konieczne jest wzmocnienie aparatu mięśniowego. Przy podejmowaniu decyzji odnośnie dalszego rozwiązania zachowawczego lub chirurgicznego każdy pacjent jest traktowany indywidualnie.
  • Rozwiązanie operacyjne – celem leczenia chirurgicznego jest przywrócenie stabilności kolana, zapobiegając wtórnemu uszkodzeniu pozostałych struktur stawu kolanowego. Natychmiastowa rekonstrukcja LCA nie jest zalecana z powodu wyższego ryzyka powstawania zrostów i artrofibrozy, dlatego plastyka przedniego więzadła krzyżowego jest wykonywana dopiero po rehabilitacji, czyli najwcześniej 2 miesiące po urazie.

Do plastyki przedniego więzadła krzyżowego są stosowane trzy podstawowe techniki:

  • plastyka stworzona ze środkowej części więzadła rzepki,
  • plastyka stworzona ze ścięgien hamstringów
  • plastyka przedniego więzadła krzyżowego z przeszczepu od dawcy.

Odpowiedni rodzaj plastyki LCA jest zalecany przez ortopedę. Po operacji nie jest wymagane żadne unieruchomienie. W pierwszych dniach po operacji pacjent kończynę pozycjonuje, ćwiczy ruch w stawie skokowo-goleniowym, wykonuje ćwiczenia izometryczne zaciskania mięśni uda, podnosi wyciągniętą dolną kończynę, intensywnie stosuje okłady z lodu na kolano. Odpowiednie jest również włączenie suplementów diety i preparatów enzymatycznych w celu zmniejszenia obrzęku pooperacyjnego i przyspieszenia rekonwalescencji.

Standardowy przebieg rekonwalescencji:

  • następny dzień po operacji pacjent zaczyna chodzić o kulach łokciowych z lekkim stawaniem na zoperowaną kończynę,
  • 10-12. dzień po operacji zostają wyjęte szwy i pacjent zostaje skierowany na rehabilitację i fizykoterapię, po 14 dniach kule zostają odłożone i pacjent zaczyna stawać na całą nogę,
  • od 4. tygodnia odpowiedni jest rower treningowy bez obciążenia,
  • od 7. tygodnia odpowiedni jest stepper lub trenażer eliptyczny,
  • od 9. tygodnia rozpoczęcie wzmacniania ruchu kości udowej,
  • od 12. tygodnia jogging na płaskim terenie,
  • od 4. miesiąca po odpowiednio prowadzonej rehabilitacji możliwe jest pełne obciążenie sportowe, ale do uprawiania sportu odpowiednia jest specjalna orteza.

Urazy wewnętrznego więzadła pobocznego kolana (LCM)

Co to jest?

Uraz LCM jest spowodowany gwałtowną abdukcją i zewnętrzną rotacją lub bezpośrednim naciskiem na kolano od strony zewnętrznej. Takie uszkodzenie występuje w szczególności podczas uprawiania sportów kontaktowych.

Jakie są objawy?

Ból na wewnętrznej stronie kolana, krwiak, boczna niestabilność.

Diagnoza

Ważne jest, aby dokładnie opisać mechanizm powstania urazu kolana podczas badania klinicznego. Z badań uzupełniających wykonywane są RTG w celu wyeliminowania urazów szkieletu kolana, uzupełnione w razie konieczności o badanie ultrasonograficzne lub MRI. Badana jest boczna stabilność kolana przy wyprostowaniu i w 30-stopniowym zgięciu oraz porównywana z drugą stroną.

Możliwości leczenia

  • Rozwiązanie zachowawcze–jeśli powstaje rozwarcie wewnętrznej szczeliny stawowej tylko przy częściowym zgięciu (30 stopni zgięcia), preferowana jest procedura zachowawcza z przyłożeniem szyny gipsowej lub sztywnej ortezy przez 4-6 tygodni.
  • Rozwiązanie operacyjne – jeżeli powstaje rozwarcie przyśrodkowej szczeliny stawowej przy wyprostowaniu, preferowana jest raczej metoda chirurgiczna wraz z rewizją i zszywaniem bocznego więzadła.

Odpowiednie jest również leczenie farmakologiczne, enzymoterapia i miejscowe stosowanie maści. Niezbędną częścią leczenia po zdjęciu ortezy jest rehabilitacja i fizykoterapia.